Etika dhe zakonet — çfarë i bëjnë gabim (dhe drejt) vizitorët

Shqipëria e shpërblen udhëtarin që di ta lexojë atmosferën. Është vend i qetë e tejet mikpritës, por disa kode shoqërore shkojnë ndryshe nga instinkti perëndimor, dhe kur i huaji i qëllon, kthehet nga turist në mysafir.

Tundja e kokës që i ngatërron

E famshmja: shumë shqiptarë e tundin kokën anash për po dhe bëjnë një lëvizje të shkurtër lart, me një cakërrimë gjuhe, për jo. Nuk është e njëjtë kudo — të rinjtë e qytetit shpesh përdorin variantin "ndërkombëtar", ndaj ngatërresa shkon në të dyja anët. Kur ka rëndësi, mysafiri bën mirë ta shoqërojë gjestin me po ose jo, dhe të vërejë atë lëkundje të lehtë anësore që do të thotë dakord.

Kafeja nuk është vërtet për kafenë

Ftesa për kafe është gati e shenjtë. Do të thotë ulu, kemi kohë për njëri-tjetrin — dhe një refuzim i thatë mund të duket si një mospranim i vogël. Nëse vizitori vërtet s'mund të rrijë, le të refuzojë me ngrohtësi, duke fajësuar orën, jo ftesën. Le të presë që i zoti i shtëpisë të grindet me të për faturën; ta lësh një shqiptar të paguajë kafenë është shpesh më fisnike sesa të ngulmosh. Mysafirët trajtohen me një bujari të rrënjosur në besë, kodin e vjetër të nderit dhe mikpritjes.

Shtëpitë, të moshuarit dhe veshja

Kur ftohesh në shtëpi, një dhuratë e vogël ndihmon — ëmbëlsira, fruta, diçka për fëmijët — dhe mund të të kërkohet të zbathësh këpucët. Përshëndet i pari njeriun më të moshuar në dhomë. Vaktet vijnë me raki dhe dolli gëzuar; s'ke pse ta zbrazësh gotën, por refuzimi i gllënjkës së parë duket ftohtë.

Në xhami dhe në kishat ortodokse a katolike, vishu thjesht, mbulo supet e gjunjët dhe zbath këpucët ku të thonë. Lehtësia e famshme ndërfetare e Shqipërisë nuk do të thotë mungesë respekti.

Çfarë vlen kudo

Mëso faleminderit, mos i nxito njerëzit dhe trajtoje mikpritjen si marrëdhënie, jo si shërbim. Padurimi me zë të lartë është e vetmja gjë që bie keq. Ngrohtësia, kurioziteti dhe pak ngadalësi marrin shumë më tepër si përgjigje.