Feja në Shqipëri — model bashkëjetese

Pak gjëra i habitin vizitorët e parë në Shqipëri më shumë se lehtësia me të cilën bashkëjetojnë besimet e saj. Në të njëjtin qytet mund të gjesh një xhami, një kishë ortodokse dhe një katedrale katolike vetëm disa hapa larg njëra-tjetrës, dhe vendas që kalojnë mes tyre pa asnjë ngurrim. Feja këtu është e vërtetë, por rrallë e zhurmshme — dhe toleranca nuk është parullë, është e jetuar.

Përbërja

Shqipëria është vend me shumicë myslimane, me pakica të konsiderueshme të krishtera ortodokse dhe katolike dhe me një bashkësi të veçantë bektashiane (sufi) selia botërore e së cilës ndodhet në Tiranë. Dekadat e ateizmit shtetëror nën komunizëm — kur Shqipëria u shpall shteti i parë ateist në botë dhe mbylli çdo faltore — lanë një popullsi që fenë e trajton më shumë si çështje private, familjare, sesa si identitet publik. Shumë shqiptarë do të të thonë se kombi, jo feja, vjen i pari.

Pse funksionon

Familjet e përziera janë të zakonshme; nuk është e rrallë që një shtëpi të festojë njëkohësisht Bajramin dhe Pashkët. Martesat mes besimeve nuk mbartin pothuajse asnjë nga stigma që mund të kishin diku tjetër në rajon. Rezultati është një vend ku dhuna fetare praktikisht nuk njihet dhe ku festat e mëdha funksionojnë thuajse si festa kombëtare të përbashkëta.

Çfarë sheh një udhëtar

Mund të vizitosh me respekt pothuajse çdo faltore aktive. Xhamia e Et'hem Beut në Tiranë, me afresket e saj të rralla figurative; kishat ortodokse të lagjes Mangalem në Berat; katedralja katolike e Shkodrës; dhe teqetë bektashiane në jug janë të gjitha ndalesa që ia vlejnë. Vishu me hijeshi — supet dhe gjunjët të mbuluar — hiqi këpucët aty ku të kërkohet dhe rri i qetë gjatë lutjes.

Një shënim respekti

Shqiptarët janë krenarë për këtë bashkëjetesë dhe të gatshëm të flasin për të. Pyet me kureshtje të sinqertë, jo si për një çudi, dhe shpesh do të marrësh një bisedë të ngrohtë e të menduar — e ndonjëherë një ftesë për kafe.